پر بازدیدترین مطالب

جنگ آب جدی تر از جدال نفتی

سید مهدی طالبی

 درحالی‌که چه کشورهای مدرن و چه کشورهای به‌شدت وابسته به منابع تجدیدپذیر بر سر هر دو منبع با هم درگیر خواهند بود، ازاین‌رو آب به‌عنوان یک تامین منبع این نیازهای انسانی، درصورت کمبود و بحران، امنیت ملی را دچار چالش می‌کند. در سال 1950، 12 کشور، در سال 1990، 26 کشور [از این میان 9 کشور در خاورمیانه‌اند] با 300 میلیون جمعیت دچار کم‌آبی بوده‌اند اما تا سال 2025، 65 کشور با جمعیت 7 میلیاردی دچار کم‌آبی می‌شوند. توزیع منطقه‌ای آب‌شیرین در جهان نیز بسیار ناهمگون است، به‌گونه‌ای‌که تقریبا 60درصد از منابع آبی جهان در 8 کشور واقع شده است. برزیل 14.2، روسیه 9.8، چین7.2 ، کانادا 7.2، اندونزی6.3، آمریکا 6.2، کلمبیا 2.8 و کنگو2.5درصد از منابع آبی جهان را در اختیار دارند.

کامالا هریس، معاون جو بایدن ضمن اذعان به لشکرکشی آمریکا در جنگ‌های گذشته برای «نفت» اعلام کرد: «برای سال‌ها و نسل‌ها، جنگ‌ها بر سر نفت بوده است. در آینده‌ای نه‌چندان دور جنگ‌ها بر سر آب خواهد بود.» این اعلام صریح ترین موضع گیری یکی از مقامات عالی آمریکا درباره تغییر دلیل اصلی جنگ‌ها در آینده است.

 در جهان سه کشور بیشترین میزان شیرین‌سازی آب دریا را دارند که دو کشور آن در حاشیه جنوبی خلیج‌فارس واقع شده‌اند. در این حوزه آمریکا مقام نخست را دارد. عربستان سعودی دارای 27 کارخانه نمک‌زدایی است که 70درصد آب‌شرب ملی را تامین می‌کنند. ایران 91درصد و عربستان 89درصد آب خود را صرف کشاورزی می‌کنند. این میزان در کشورهای صنعتی اروپایی تنها 49درصد است.

 دولت ترکیه هنوز به بخش‌هایی از عراق و سوریه چشم‌داشت دارد. درصورتی‌که عراق موجودیت خود را به‌خاطر منابع آبی دجله و فرات در خطر ببیند، احتمال بالایی وجود دارد که حاضر به رهایی موصل و استان نینوا شود.

 به‌دلیل اینکه نیل نیز جزء حوضه‌های آب‌ریز مشترک است درگیری‌هایی بر سر آن وجود دارد. با وجود این، در توافقات پیشین سهم مصر از این رود 87درصد بوده است. این کشور تا بیش از 90درصد به آب نیل وابسته است. مصر به‌دلیل نداشتن سلاح‌های دوربرد اقدام به خرید 24 جنگنده رافائل از فرانسه کرده است و در کنار آن 50 موشک کروز با برد 500 کیلومتر به پاریس سفارش داده تا درصورت نیاز بتواند از خاک خود مستقیما به اهداف دوردست حمله کند.

بنظر می‌رسد هرچه سریع‌تر باید از خلیج فارس و دریای عمان به همه استان‌های کشور برای بخش کشاورزی و صنعتی آب لوله‌کشی شود و استفاده از آبهای زیرزمینی صرفا برای آشامیدنی باقی بماند. این مسئله متاسفانه آنچنان که باید جدی گرفته نشده است.